Μεταξύ των απίθανων τρόπων με τους οποίους το ανθρώπινο είδος κατάφερε να προσαρμοστεί και να θριαμβεύσει σε κάθε περιβάλλον, ξεχωρίζει εκείνος των Μπατζάου. Της φυλής που βρέθηκε να παλεύει με τα κύματα του Αρχιπελάγους της Νοτιοανατολικής Ασίας και κατόρθωσε να επιβιώσει, διατηρώντας τη μοναδικότητά της. Μόλις τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες αρχίζουν να καταλαβαίνουν τα πώς και τα γιατί αυτής της υπέροχης προσαρμογής που οφείλεται σε μια μοναδική περίπτωση σύγχρονης γενετικής μετάλλαξης του γονιδιώματός τους, που τους επιτρέπει να νιώθουν καλύτερα στη θάλασσα, παρά στο έδαφος. Αν ζούσε ο Δαρβίνος, θα ήταν περήφανος για τη θεωρία του και το πώς βρήκε εφαρμογή σε αυτούς τους καταπληκτικούς «τσιγγάνους της θάλασσας».

Νομάδες του υγρού στοιχείου

Τι κάνεις όταν η μοίρα σου σε ρίχνει σε μια περιοχή της γης όπου η απεραντοσύνη της θάλασσας διακόπτεται από μικρά κομμάτια στεριάς τα οποία συνήθως δεν μπορούν να καλύψουν τις διατροφικές και άλλες ανάγκες σου; Προσαρμόζεσαι ή πεθαίνεις, είναι η απάντηση και οι Μπατζάου ξεκάθαρα επέλεξαν τον πρώτο δρόμο. Επέδειξαν μια πρωτοφανή ικανότητα προσαρμογής στο υγρό στοιχείο που τους περιβάλλει, σε τέτοιο βαθμό που να μπορεί κανείς να τους αποκαλέσει αμφίβια όντα.

Εδώ και περίπου 1.000 χρόνια περιφέρονται στις θάλασσες μεταξύ Φιλιππίνων, Μαλαισίας και Ινδονησίας, περνώντας κατά μέσο όρο τουλάχιστον πέντε ώρες στο νερό και τις υπόλοιπες κάπου πολύ κοντά σε αυτό. Τα σώματα και τα όργανά τους έχουν αναπτυχθεί έτσι ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν σε συνθήκες ανυπόφορες και αδιανόητες για οποιονδήποτε άλλον.

Ναυτία στη… στεριά

Χωρίς στολές, αναπνευστήρες, μπουκάλες οξυγόνου και με μοναδικό εξοπλισμό μια ξύλινη μάσκα κι ένα καμάκι, βουτούν σε βάθη τα οποία τρομάζουν ακόμη και επαγγελματίες δύτες. Τα 70 μέτρα βάθους ή μερικά λεπτά στο βυθό είναι κάτι συνηθισμένο για τους περισσότερους από αυτούς. Άλλωστε έχουν καταγραφεί περιπτώσεις μελών της φυλής που νιώθουν το αίσθημα της ναυτίας στη στεριά! Η μακρά παραμονή τους για κάποιο λόγο μακριά από το νερό τους φέρνει ζαλάδες και δυσφορία. Φαντάζει τρελό, αλλά είναι πέρα για πέρα αληθινό και καταγεγραμμένο.

Για δεκαετίες οι παρατηρητές πίστευαν πως οι υποβρύχιες επιδόσεις των Μπατζάου είναι το αποτέλεσμα συνεχούς «προπόνησης» και «εκπαίδευσης» που ξεκινά από νεαρή ηλικία. Τα παιδιά αντί για Μαθηματικά και Θρησκευτικά, μαθαίνουν πώς να ζουν κάτω από το νερό. Αν και προφανώς κάτι τέτοιο ισχύει 100%, τα τελευταία χρόνια η επιστήμη έρχεται να δώσει και μια άλλη, γονιδιακή διάσταση, για την μοναδική περίπτωσή τους.

Ο ρόλος του DNA

Σχετικά πρόσφατα οι Μελίσα Ιλάρντο και Ράσμους Νίλσεν του πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ στην Καλιφόρνια, δημοσίευσαν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους, σύμφωνα με την οποία δεν είναι η επανάληψη και η εκμάθηση οι μόνοι λόγοι στους οποίους οφείλεται το φαινόμενο των Μπατζάου.

Μελετώντας τα σώματά τους με τη βοήθεια τομογράφων ανακάλυψαν πως οι σπλήνες τους κατά μέσο όρο είναι κατά 50% μεγαλύτερες από εκείνες γειτονικών φυλών που δεν έχουν αντίστοιχη σχέση με το νερό. Η σπλήνα, την οποία συνήθως θυμόμαστε όταν μιας πιάνει στο… τρέξιμο, έχει κομβικό ρόλο στην οξυγόνωση του εγκεφάλου αλλά και άλλων οργάνων. Δουλειά της είναι να διατηρεί ένα απόθεμα οξυγονωμένων  ερυθρών αιμοσφαιρίων, κάτι σαν αποθήκη, στην οποία καταφεύγει ο οργανισμός για να μείνει ζωντανός κάτω από το νερό.

Οι διαφοροποιήσεις στην ανατομία επιβεβαιώθηκαν στη συνέχεια και γενετικά. Οι αναλύσεις του DNA έδειξαν μια μετάλλαξη ενός γονιδίου που ευθύνεται για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας οξυγόνου στο σώμα. Επιπλέον, φαίνεται πως το συγκεκριμένο γονίδιο λειτουργεί ως… ελεγκτής, επιλέγοντας κατά προτίμηση όργανα που σχετίζονται με την αναπνοή. Εγκέφαλο, πνεύμονες, καρδιά.

Παράλληλα, σε άλλο ένα γονίδιο διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις. Πρόκειται για το κομμάτι εκείνο του DNA που σχετίζεται με την ύπαρξη ενός ενζύμου του οποίου ο ρόλος είναι η μεταφορά διοξειδίου του άνθρακα μακριά από τους ανθρώπινους ιστούς. Σε πολλά αμφίβια ζώα αυτή η κατάλληλη ισορροπία είναι που κάνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου.

Από γενιά σε γενιά

Τα αποτελέσματα της έρευνας που δημοσιοποιήθηκαν μέσω του ιστότοπου «Cell Press» φανερώνουν πως δεν είναι μόνο οι πληροφορίες που περνούν από γενιά σε γενιά που έχουν κάνει τους Μπατζάου αυτό που είναι σήμερα. Στην κυριολεξία, πια, αυτοί οι άνθρωποι γεννιούνται με έμφυτη την ικανότητα προσαρμογής και κληρονομούν στους επόμενους όλο το μυστικό αυτής της υπέροχης ιστορίας επιβίωσης, καλά κλεισμένο μέσα στο γενετικό κώδικά τους.

*Με πληροφορίες και φωτογραφίες από economist.com, theatlantic.com και jamesmorgan.co.uk

Καμερούν: Η λίμνη που σκότωσε 1.700 άτομα σε ένα βράδυ

λίμνη Nyos

Ήταν 21 Αυγούστου του 1986. Η ζέστη στο Καμερούν ήταν αφόρητη. Για τους κατοίκους των χωριών, Cha, Nyos και Subum ήταν μια ακόμη συνηθισμένη ημέρα. Δεν γνώριζαν όμως πως ο θάνατος παραμόνευε.

Μια από τις πιο περίεργες και μυστηριώδεις φυσικές καταστροφές στην ιστορία της ανθρωπότητας συνέβη στη λίμνη Nyos – μια λίμνη που σχηματίστηκε πάνω από έναν ηφαιστειακό κρατήρα στο βορειοδυτικό Καμερούν.

λίμνη Nyos

λίμνη Nyos

Χωρίς προειδοποίηση, η λίμνη απελευθέρωσε εκατοντάδες χιλιάδες τόνους τοξικού διοξειδίου του άνθρακα – οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 300.000 έως και 1.6 εκατομμύρια – και αυτό το σιωπηλό σύννεφο θανάτου απλώθηκε στην ύπαιθρο με ταχύτητα περίπου 100 χλμ. / Ώρα (62 μίλια / ώρα) σκοτώνοντας μέσα σε λίγα λεπτά από ασφυξία -ελλείψει οξυγόνου- 1.746 άτομα και περισσότερα από 3.500 ζώα.

Το αποτέλεσμα ήταν εξίσου καταστροφικό με την ταχύτητα και με τη σοβαρότητα ενός Βιβλικού χτυπήματος. Σε ακτίνα 25 χιλιομέτρων, ο θάνατος συνάντησε τους ντόπιους και τα άγρια ζώα Πολλοί άνθρωποι από τα χωριά Cha, Nyos και Subum έσβησαν σιωπηλά στον ύπνο τους. Μερικοί βρέθηκαν με αίμα γύρω από τις μύτες και τα στόματά τους.

 Σε ακτίνα 25 χιλιομέτρων, ο θάνατος συνάντησε τους ντόπιους και τα άγρια ζώα

Σε ακτίνα 25 χιλιομέτρων, ο θάνατος συνάντησε τους ντόπιους και τα άγρια ζώα

Όταν οι λίγοι υπόλοιποι επιζώντες ξύπνησαν, δεν βρήκαν ίχνη από αναταραχή ούτε καμία ακαταστασία ούτε βία, απλά, πτώματα. Ακόμη και οι μύγες είχαν πέσει νεκρές.

Οι δημοσιογράφοι στην περιοχή το περιέγραψαν σαν να έβλεπαν τα επακόλουθα αποτελέσματα μιας βόμβας νετρονίων.

 Ενα από τα πιο θανατηφόρα φυσικά γεγονότα καταγεγραμμένα στην ιστορία

Ενα από τα πιο θανατηφόρα φυσικά γεγονότα καταγεγραμμένα στην ιστορία

Ο Joseph Nkwain, ο οποίος ξύπνησε 3 ώρες μετά το σύννεφο, αναφέρθηκε στην τραγική του εμπειρία συνομιλώντας με τον ερευνητή του Πανεπιστημίου του Plymouth, Arnold H. Taylor:

«Δεν μπορούσα να μιλήσω, ήμουν παραζαλισμένος, δεν μπορούσα να ανοίξω το στόμα μου γιατί μύριζα κάτι τρομερό… άκουσα την κόρη μου να ρεγχάζει με τρομερό τρόπο, ακανόνιστα… Όταν δρασκέλισα την απόσταση μέχρι το κρεβάτι της κόρης μου … κατέρρευσα και έπεσα. Τα χέρια μου έχουν κάποιες πληγές και δεν ξέρω πραγματικά πώς τις απέκτησα. Ήθελα να μιλήσω, η αναπνοή μου δεν έβγαινε… όταν έσκυψα να την σηκώσω, η κόρη μου ήταν ήδη νεκρή».

Είναι ένα από τα πιο θανατηφόρα φυσικά γεγονότα καταγεγραμμένα στην ιστορία και οι επιστήμονες ακόμα δεν έχουν ιδέα τι το προκάλεσε.

«Ήταν μια από τις πιο παράξενες ολικές καταστροφές που οι επιστήμονες έχουν διερευνήσει ποτέ. Οι λίμνες δεν εκρήγνυνται ξαφνικά ένα βράδυ και εξαφανίζουν χιλιάδες ανθρώπους», δήλωσε στον Guardian το 2005 ο George Kling, οικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Michigan.

Ήταν η λίμνη ο δολοφόνος;

Εκείνη την εποχή, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η λίμνη Nyos απελευθέρωσε μια τεράστια ποσότητα CO2 περίπου στις 9μμ κι επειδή το CO2 είναι βαρύτερο από τον περιβάλλοντα αέρα, κατακάθισε γρήγορα στις κοιλάδες γύρω, καλύπτοντας τα πάντα με ένα στρώμα τοξικού αερίου πάχους 50 μέτρων.

Συνήθως, εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι CO2 διατηρούνται διαλυμένοι στον πάτο της λίμνης, αλλά αυτή τη φορά κάτι «πέταξε το καπάκι».

Όπως εξηγεί ο David Bressan για το Scientific American, τα ηφαιστειακά αέρια που εκλύονται από το έδαφος κάτω από τη λίμνη διαλύονται και συγκεντρώνονται στα βαθύτερα νερά τους και οι τροπικές θερμοκρασίες σχηματίζουν ένα είδος «καπάκι» ελαφρότερου ζεστού νερού πάνω από το πιο πυκνό δροσερό νερό του βυθού με το διαλυμένο αέριο.

Δεν είναι ξεκάθαρο τι «έσπασε τη σφραγίδα» και επέτρεψε να ανεβεί το βαθύ, μολυσμένο νερό, αλλά θα μπορούσε να ήταν ένας σεισμός, μια κατολίσθηση ή μια ηφαιστειακή έκρηξη ή ακόμα και κάτι τόσο απλό όσο τα βαριά λασπώδη βροχόνερα που συρρέουν στη λίμνη και την γεμίζουν από τον πάτο προς τα πάνω, ανυψώνοντας τα επίπεδα του νερού.

Το έναυσμα για τον αναβρασμό των νερών ήταν σιωπηλό, αλλά τα αποτελέσματα καταστροφικά.

«Η λίμνη κυριολεκτικά εξερράγη σε αυτό που είναι γνωστό ως λημναία έκρηξη (limnic erruption), στέλνοντας μια στήλη νερού πάνω από 90 μέτρα ψηλή στον αέρα και δημιουργώντας ένα μικρό τσουνάμι», αναφέρει ο Atlas Obscura.

Πηγή: e-kriti.gr